Advertisements
 
Ορθοδοξία

Γερόντισσα Σωφρονία: Το ταξίδι της Μεγάλης Τεσσαρακοστής έχει μια απεριόριστη γλύκα

Γερόντισσα Σωφρονία: Η Ευλογημένη Ιώβειος υπομονή - ΒΙΝΤΕΟ
Γερόντισσα Σωφρονία: Η ωφέλεια που θα προκύψει σε όσους τηρήσουν τα διατεταγμένα υπό της Εκκλησίας μας κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

Σέ τί τελικά θά ὠφεληθοῦμε; Ἤ μήπως δέν ὑπάρχει καί τόσο μεγάλη ἀνάγκη νά πιεστοῦμε; Μήπως νά σκεφτοῦμε λίγο τόν ἑαυτό μας καί αὐτά εἶναι γιά μερικούς;

Ὅλα αὐτά τά ἐρωτήματα πού προβάλλει μέσα μας ὄχι μόνο ὁ φοβισμένος ἑαυτός μας, ἀλλά καί τό κλίμα τῆς ἐποχῆς, ἀναφύονται καί μᾶς ταλανίζουν πολλές φορές.
Σέ αὐτά τά ἐρωτήματα θά προσπαθήσουμε νά δώσουμε κάποιες ἀπαντήσεις σάν μιά ἐνισχυτική ὤθηση νά ξεκινήσουμε τή Μεγάλη Τεσσαρακοστή σάν ἕνα εὐχάριστο ταξίδι κι ὄχι σάν ἕνα καταναγκαστικό ἔργο.

Παρόλο πού ἀκόμα δέν ἔχουμε μπεῖ στήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή-πού ἀρχίζει ἐπίσημα ἀπό τήν Καθαρά Δευτέρα-ἐντούτοις μέσα στήν ἀτμόσφαιρα πλανιέται ἡ ἔννοια, μέ λέξεις πού ἀκούγονται ἀκόμα καί σέ κοσμικούς κύκλους καί ὄχι μόνο στά λειτουργικά κείμενα, ὅπως: Τριώδιο, ἄσωτος, τελώνης καί φαρισαῖος, τσικονπέμπτη κλπ. Ὅλα πᾶνε τό μυαλό μας σέ αὐτό τό γεγονός πού ἔρχεται καί πίσω του κρύβεται ἡ ἀνάσταση.

Λέξεις πού μᾶς παραπέμπουν σέ κάποιες ἔννοιες πού ἴσως τίς περισσότερες φορές περνᾶνε ἐπιφανειακά μέσα μας χωρίς νά παίρνουν στήν καρδιά μας τό ἀνάλογο πνευματικό περιεχόμενο.

Ἡ περίοδος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς εἶναι μιά προετοιμασία στήν οὐσία γιά νά εἰσέλθουν στήν ψυχή μας τά Ἅγια Πάθη τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος καί κεκαθαρμένοι πλέον νά συμπορευθοῦμε μέ τόν Σταυρωθέντα Χριστό στήν Ἀνάσταση Του.

Ἐπειδή στήν Ἐκκλησία μας ὅλα γίνονται μέ ἠρεμία, μέ ἁπαλό τρόπο, ἀκριβῶς ὅπως καί ὁ Χριστός συνηθίζει νά μπαίνει στήν καρδιά μας, ἔτσι καί τό δύσκολο αὐτό καί σκληρό ἐνίοτε στάδιο τοῦ ἀγῶνος τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς μπαίνει σιγά σιγά στή ζωή μας μέ τίς ἑβδομάδες πού προηγοῦνται καί μᾶς τοποθετοῦν στό κλίμα τῆς σοβαρῆς περιόδου πού θά ἀνοιχθεῖ μπροστά μας.

Ὁ Ἅγιος Πορφύριος ὁ Καυσοκαλυβίτης ἔλεγε πώς μόνο ἀπό τά Λειτουργικά κείμενα μπορεῖ κανείς νά δεῖ καί νά μελετήσει ὅλη τήν ὀρθόδοξη θεολογία. Καί αὐτό εἶναι πέρα ὡς πέρα ἀληθινό. Ἄν ἐντρυφήσουμε στά Λειτουργικά κείμενα θά πάρουμε ὅλες τίς ἀπαντήσεις καί τίς λύσεις πού καμιά φορά ψάχνουμε σέ διάφορα νεωτερικά βιβλία καί σύγχρονες θεολογικές θεωρίες, στίς ὁποῖες πιστεύω οὐσιαστικά ζητᾶμε ἕνα καταφύγιο ἤ μιά δικαιολόγηση τῶν ἀδυναμιῶν μας.

Τήν ὠφέλεια τῆς τήρησης τῶν κανόνων τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς θά τήν ἀντλήσω ἀποκλειστικά μέσα ἀπό τά Λειτουργικά κείμενα καί κυρίως ἀπό τό βιβλίο πού δεσπόζει αὐτή τήν περίοδο, τό Τριώδιο, τό ὁποῖο θά τολμοῦσα νά πῶ ἀποτελεῖ τήν καλύτερη ἑρμηνεία καί ἐμβάθυνση πάνω στό Εὐαγγέλιο.

Ἡ πρώτη Κυριακή τοῦ Τριωδίου εἶναι αὐτή τοῦ Τελώνου καί Φαρισαίου. Σέ ἕνα ἀπό τά στιχηρά τοῦ ἑσπερινοῦ διαβάζουμε:

«Φαρισαῖος κενοδοξίᾳ νικώμενος καί τελώνης τῆ μετανοίᾳ κλινόμενος προςῆλθον Σοι τῶ μόνῳ Δεσπότῃ. Ἀλλ’ ὁ μέν καυχησάμενος ἐστερήθη τῶν ἀγαθῶν, ὁ δέ μή φθεγξάμενος ἠξιώθη τῶν δωρεῶν. Ἐν τούτοις τοῖς στεναγμοῖς στήριξόν με Χριστέ ὁ Θεός ὡς φιλάνθρωπος». Ἀμέσως προβάλλει μπροστά μας τό πρῶτο καί βασικό μας ἀγώνισμα ἀλλά καί ἡ ὠφελεια. Ἡ μάχη ἀπέναντι στόν ἐγωισμό, στή φιλοδοξία πού θά μᾶς δώσει τήν ἐπιθυμητή πνευματική κατάσταση, τήν ταπείνωση τοῦ τελώνη, ὁ ὁποῖος τελικά κέρδισε τόν παράδεισο.

Πολλές φορές μιά μεγάλη παγίδα γιά μᾶς τούς χριστιανούς-ἐνῶ ἔχουμε τήν καλή διάθεση νά ἀγωνιστοῦμε πνευματικά-εἶναι νά πάρουμε τά γεγονότα πού ἀκοῦμε στό Εὐαγγέλιο ἤ στό Τριώδιο καθαρά ἱστορικά, νά τά ἀκούσουμε ἐπιφανειακά, νά ποῦμε «μά, τί δουλειά ἔχω ἐγώ μέ τόν Φαρισαῖο, ἐγώ εἶμαι ταπεινός» καί νά μείνουμε στήν ψευδαίσθηση συχνά ὅτι ἐπειδή καί μόνο παρακαλουθοῦμε τίς ἀκολουθίες ἤ εἴμαστε «ἄνθρωποι τῆς ἐκκλησίας» εἴμαστε σίγουρα καλύτεροι ἀπό κάποιους ἁμαρτωλούς τελῶνες πού βρίσκονται ἔξω στήν κοινωνία! Γιαυτό στό δοξαστικό τῆς ἴδιας μέρας στόν ἑσπερινό μᾶς λέει ὁ ὑμνωδός βάζοντας στό στόμα μας πιά τά λόγια «Βεβαρυμένων τῶν ὀφθαλμῶν μου ἀπό τῶν ἀνομιῶν μου, οὐ δύναμαι ἀτενίσαι καί ἰδεῖν τόν αἰθέρα τοῦ οὐρανοῦ. Ἀλλά δέξαι με ὡς τόν τελώνην…» Ξεκαθαρίζουμε τή θέση μας ἐνώπιον τοῦ Χριστοῦ.

Ξεκινᾶμε σάν τελῶνες πάντοτε καί ὄχι ὡς ἀναμάρτητοι καί δικαιωμένοι! Σκεφτεῖτε ὅτι τά τροπάρια τοῦ Τριωδίου γράφτηκαν ἀπό ἁγίους οἱ ὁποῖοι ἔνιωθαν στήν πραγματικότητα ἔτσι ποταπό τόν ἑαυτό τους ἐνώπιον τοῦ Κυρίου κι ἔτσι στεκόντουσαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὡς οἱ πλέον ἀμαρτωλοί. Ἐμεῖς σήμερα φοβόμαστε καί τή λέξη ἁμαρτία νά ἀκούσουμε. Μᾶς ἔχει καταβροχθίσει τό πνεῦμα τῆς ψεύτικης τέλειας εἰκόνας πού προβάλλουμε στήν κοινωνία καί στόν ἑαυτό μας, ἀλλά ἀκόμη καί στά μάτια τοῦ πνευματικοῦ μας!!!

Μένουμε στίς δικές μας καλοσύνες καί στηλιτεύουμε τίς ἁμαρτίες τῶν ἄλλων! Πολύ συχνό φαινόμενο ξέρετε ποιό εἶναι;; Νά κατακρίνουμε κάποιον γιά μιά ἁμαρτία του πού τήν εἴδαμε καί ὄντως τήν ἔκανε, ἀκόμα καί μετά ἀπό χρόνια ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἐξαγνιστεῖ διά τῆς ἐξομολογήσεως καί τῆς Θείας Κοινωνίας. Καί νά λέμε: Α, αὐτός;; Ξέρω ποιός εἶναι…Ἔκανε αὐτά καί αυτά καί αὐτά…Τόσο ἔχει περασει μέσα μας τό δηλητήριο τῆς κατακρίσεως.

Περνᾶμε στή δεύτερη Κυριακή προετοιμασίας τήν Κυριακή τοῦ Ἀσώτου. Ἔχοντας βιώσει τήν ἐπίγνωση τῆς ἁμαρτωλότητός μας καί τήν αἴσθηση ὅτι σκορπίσαμε «ἀσώτως» τά πνευματικά δῶρα τοῦ Θεοῦ ξεκινᾶμε τόν δρόμο τῆς ἐπιστροφῆς στήν πατρική οἰκία… «Ἀπό τῶν ἐντολῶν Σου μακρυνθείς ἐδουλώθην παναθλίως τῶ πλάνῳ» . Ἔχοντας ἀπομακρυνθεῖ Χριστέ μου ἀπό τίς ἐντολές Σου ἔγινα δοῦλος στό διάβολο πού πλανεύει ψυχές καί τίς ἀπομακρύνει ἀπό Σένα…Καί ἡ ἀποκορύφωσις ἔρχεται στόν Ἀπόστολο τῆς ἴδιας μέρας Α΄Πρός Κορινθίους «Πάντα μοι ἔξεστιν , ἀλλ’ οὐ πάντα συμφέρει…

Ὁ δέ κολλώμενος τῶ Κυρίῳ ἕν πνεῦμα ἐστίν…Δοξάσατε τόν Θεόν ἐν τῶ σώματι ὑμῶν καί ἐν τῶ πνεύματι ὑμῶν, ἅτινα ἐστί τοῦ Θεοῦ». Στίς φράσεις τοῦ ἀποστόλου κρύβεται ὅλη ἡ φιλοσοφία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς πού θά ἀρχίσει σέ λίγο. Τό σῶμα καί ἡ ψυχή μας δέν μᾶς ἀνήκουν γιά νά τά χρησιμοποιοῦμε ἀσύνετα καί ὅπως θέλουμε. Ἀνήκουν στόν Θεό. Ἄν τά χρησιμοποιήσουμε γιά τή σάρκα θά γίνουν σαρκικά καί ἀδύναμα, ἄν τά χρησιμοποιήσουμε γιά τόν Θεόν θά ἑνωθοῦν μέ Αὐτόν. Ὅλα μᾶς εἶναι δυνατά, ἔχουμε τήν ἐλευθερία ἀπό τόν Θεό νά κάνουμε τά πάντα, διότι ἡ μεγαλύτερη δωρεά τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο εἶναι ἡ ἐλευθερία, ἀλλά δέν μᾶς συμφέρουν ὅλα.

Γι αὐτό καί στά μοναστήρια συνήθως δέν ρωτοῦν «μπορῶ νά κάνω αὐτό ἤ τό ἄλλο» ἀλλά… «εἶναι εὐλογημένο νά πάω ἐκεῖ νά κάνω αὐτό». Ἄν ἔχω εὐλογία, τά πάντα θά δράσουν πρός τό συμφέρον μου. Ἄν ὄχι καί τροφή ὠφέλιμη νά γευθῶ, θά ἀποβεῖ πρός ζημία μου. Εἶναι μεγάλη φιλοσοφία αὐτό ἀδελφοί μου. Νά νιώσω ὅτι δέν ἀνήκω στόν ἑαυτό μου, ἀλλά στόν Θεό. Τότε τά περισσότερα ἀπό τά δῆθεν προβλήματά μας θά βροῦν τή λύση τους καί ἡ καρδιά μας δέν θά βαρύνεται μέ αὐτό τό συνεχές ἄγχος καί τόν πανικό γνωρίσματα πιά τῆς ἐποχῆς μας καί μάλιστα καί μέσα στήν ἐκκλησία ἀπό ἀνθρώπους πού ἔχουν καί σχέση μέ τό μυστήριο τῆς ἐξομολόγησης. Ἡ ἐκκλησία μας ἔχει ὅλα τά θεραπευτικά μέσα γιά τίς ἀρρώστιες τῆς ψυχῆς φτάνει να΄τό θελήσουμε.

Σήμερα πιστεύουμε τόν κάθε ἐξίσου ἀδύναμο ἀνθρωπο μέ μας, τόν κάθε ψυχολόγο καί δέν πιστεύουμε στήν παράδοση τῆς ἐκκλησίας, στούς Ἁγίους γιά τή θεραπεία τῆς πιό ὀδυνηρῆς μάστιγας τῆς ἐποχῆς, τῆς κατάθλιψης. Ξέρω προσωπικά ἀνθρώπους πού θεραπεύτηκαν ἀπό τήν κατάθλιψη μέ τή θεραπευτική συμβουλευτική τοῦ Ἁγ. Γέροντος Πορφυρίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου.

Φτάνουμε στήν Κυριακή τῆς Ἀπόκρεω πού ὅπως τό λέει ἡ λέξη αὐτή τήν ἑβδομάδα θά κοπεῖ τό κρέας. Σέ ἕνα ἀπό τά στιχηρά τῶν Αἴνων ψάλλουμε «Εννοῶ τήν ἡμέραν ἐκείνην καί τήν ὥραν ὅταν μέλλομεν πάντες γυμνοί καί ὡς κατάκριτοι τῶν ἀδεκάστῶ Κριτῆ παρίστασθαι». Εἶναι ξεκάθαρα τά πράγματα θεολογικά. Ὁ Χριστός εἶναι ἀγάπη, εἶναι ἔλεος, ἀλλά ὅταν φτάσει ἡ ὥρα τῆς κρίσεως θά γίνει ἀδέκαστος Κριτής καί τότε δέν θά ὑπάρχει εὐκαιρία νά μετανοήσουμε. Στίς μέρες μας ὑπάρχει μιά τάσις ὑπερτονισμοῦ τῆς Εὐσπλαγχνίας τοῦ Θεοῦ ὄχι γιά νά καλλιεργηθεῖ μέσα μας ἡ ἀνάλογη ἀγάπη πρός τόν Θεό, ἀλλά γιά νά ληφθεῖ αὐτή ἡ καλοσύνη τοῦ Θεοῦ ὡς ἄφεση στή δική μας ἀδυναμία νά τηρήσουμε τίς βασική ἐντολή τῆς ἐγκράτειας κατά τή διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς.

Ἀκοῦμε σήμερα νά λέγονται φράσεις ὅπως «ὅλα ἐπιτρέπονται» ὁ Θεός εἶναι ἀγάπη, κ.λπ. καί ἀναρωτιέται κανείς μά τελικά ὅλα ὅσα ἔμαθα τόσα χρόνια μέσα στήν ἐκκλησία ἦταν λάθος;; Ἀκοῦμε ὅτι δέν ἔχει σημασία καί τόση ἡ νηστεία, φτάνει νά μήν κατακρίνεις τελικά καί δέν πειράζει ὅ,τι καί νά κάνουμε ἄς τό κάνουμε ἀφοῦ δέν μποροῦμε νά κάνουμε ἀλλιῶς, ὁ Θεός θά μᾶς συγχωρήσει. Καί φυσικά ὁ Θεός θά μᾶς συγχωρήσει καί εἶναι ἀγάπη ἀλλά ἡ ἁμαρτία μας εἶναι ἁμαρτία. Καί δέν σημαίνει ὅτι ἔχοντας στό σκεπτικό ὅτι ὁ Θεός θά μέ συγχωρήσει τελικά, ἄς κάνω ἁμαρτίες-ἀστοχίες καί δέν πειράζει. Ἔτσι ἀρχίζει μιά τάση χαλάρωσης καί συμβιβασμοῦ μέ τά πάθη καί τίς ἀδυναμίες. Ἀρχίζουμε νά κάνουμε δικούς μας κανόνες καί νά χωρίζουμε τίς νηστεῖες σέ σημαντικές καί μή καί σέ «λεπτομέρειες». (ἄν ὑπάρχει δυνατότητα νά ἀναφερθεῖ τό περιστατικό μέ τό «τά ράσα κάνουν τόν παπᾶ).

Σταδιακά φθάνουμε στήν ἔναρξη τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς τήν Καθαρά Δευτέρα. Μιά ἀπό τίς ἁγιότερες μέρες πού ἔχει φθάσει νά ἀποτελεῖ σέ ἕνα ὀρθόδοξο κράτος ὅπως τό ἑλληνικό μιά μέρα ἐκδρομῶν καί ἀπολαύσεων γευστικῶν ἀκόμα καί κρεάτων καί αὐτό δέν θεωρεῖται δά καί τόσο σπουδαῖο. Παρόλο πού τά κείμενα τῶν πατέρων μᾶς προειδοποιοῦν. Σέ κάθισμα τῆς Δευτέρας τό πρωί ψάλλουμε: «Τήν πάνσεπτον ἐγκράτειαν ἐναρξώμεθα φαιδρῶς, ἀκτῖνας ἀπολάμποντες τῶν ἁγίων ἐντολῶν, Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἀγάπης τήν λαμπρότητα, προσευχῆς τήν ἀστραπήν, ἁγνείας καθαρότητα, εὐανδρείας τήν ἰσχύν, ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τήν ἁγίαν καί τριήμερον Ἀνάστασιν, τήν καταλάμπουσαν ἀφθαρσίαν τῳ κόσμῳ».

Εἴδατε πῶς φθάσαμε σέ αὐτό πού λέγαμε στήν ἀρχή; Στό πραγματικό σκοπό τοῦ ταξιδιοῦ τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς. Πιό ξεκάθαρα δέν θά μπορούσαμε νά τά βροῦμε πουθενά ἀλλοῦ. Ἄς ἀρχίσουμε τήν πάνσεπτη ἐγκράτεια σέ ὅλα σέ κάθε συνήθεια ἀλλά μέ χαρά, μέ τή θέλησή μας, μέ τή συνειδητοποίηση τῆς χάριτος καί τῆς δωρεᾶς πού θά ἀπολαύσουμε, καί ὄχι μέ τήν αἴσθηση τοῦ καταναγκασμοῦ καί τῆς στέρησης. Ἔχοντας σέ ἁγνότητα σέ ἡσυχία σέ τήρηση τῶν ἐντολῶν τό σῶμα καί τήν ψυχή, θά γευθοῦμε τοῦ φωτός τῆς Ἀναστάσεως ἤδη ἀπό αὐτή τή ζωή. Καί αὐτό εἶναι βίωμα νομίζω σέ ὅλους ὅσοι ἔχουν διανύσει «νομίμως» τό στάδιο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Γιατί δέν ἀρκεῖ νά πάρει μόνο κανείς μέρος σέ ἀθλητικούς ἀγῶνες ὅπως λένε τά τροπάρια τῶν μαρτύρων ἀλλά νά ἀγωνιστεῖ νόμιμα καί τίμια ἀκολουθώντας τούς κανόνες.

Βασική προϋπόθεση εἶναι ἡ νηστεία τῶν τροφῶν μέ τή σειρά πού την προτάσσει ἡ ἐκκλησία μας. Νηστεύοντας κάποιες τροφές καί συνηθίζοντας τόν ἑαυτό μας στήν ἀποχή τους μποροῦμε νά ἐπιβληθοῦμε στόν ἑαυτό μας νά κόψει καί κάποιες ἄλλες ἀδυναμίες του. Μαθαίνουμε νά ἀντιτασσόμαστε στόν πονηρό. Πῶς;; Κόβοντας τό θέλημά μας καί ὑπακούοντας στίς ἐντολές τοῦ Κυρίου πού ἄν καί Θεός καί Ἐκεῖνος νήστεψε 40 ἡμέρες. Μετά τή νηστεία τή σωματική ἀκολουθοῦν καί ἄλλες ἀρετές. Λέει ὁ Μέγας Βασίλειος «ἀληθής νηστεία ἡ τῶν παθῶν ἀλλοτρίωσις, ἐγκράτεια γλώσσης, θυμοῦ ἀποχή, ἐπιθυμιῶν χωρισμός, καταλαλιᾶς, ψεύδους, ἐπιορκίας». Δέν ἀρκεῖ ἡ σωματική νηστεία. Πρεπει ἀπαραιτήτως νά ἀκολουθήσει ἡ προσπάθεια καί ὁ ἀγώνας γιά τήν κατάκτηση τῶν πνευματικῶν ἀρετῶν.

Πῶς θά ξέρουμε ὅμως ὅτι ἡ τήρηση τῶν κανόνων κατά τή διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς θά ἐπιφέρει ὠφέλεια στήν ψυχή καί στό σῶμα μας;;
Πῶς;;

«Ἔρχου καί ἴδε» εἶπε ὁ Φίλιππος στόν Ναθαναήλ. Συχνά ἀκολουθοῦμε λάθος ἀνθρώπους, θεωρίες, πηγαίνουμε σέ μέρη ἄγνωστα μέ μόνο μιά προσδοκία ἀβέβαιη. Τώρα γι’αυτό τό ταξίδι ὑπάρχει προσδοκία ἀλλά ὄχι ἀβέβαιη. Υπάρχει δοκιμασμένη παράδοση καί ἐμπειρία αἰώνων. Γιατί φοβόμαστε;; Νά νηστέψουμε;; Νά διακόψουμε συνήθειες πού ξέρουμε ὅτι μᾶς κρατοῦν τόσο χαμηλά;; Νά κόψουμε τό θυμό;; Τή φλυαρία;; Τήν κατάκριση;;; Τόν ἐγωισμό μας;; Ὄχι γιατί δέν μποροῦμε, ἀλλά γιατί δέν ἀγαποῦμε καί δέν ἐμπιστευόμαστε. Ὁ Μέγας Ἀντώνιος λεει «ἡ ἀγάπη ἔξω βάλλει τόν φόβον». Πιστεύω ὅτι εἶναι Θεός ΠΑΤΕΡΑΣ;; Πιστεύω στά λόγια Του;; Προχωρῶ χωρίς φόβο καί ἀγωνία. Ξέρω ὅτι στίς ὑποσχέσεις Του θά εἶναι ἀψευδής.

Υπάρχει μιά μοναδικά ὑπέροχη προσευχή πού λέγεται κατά τή διάρκεια τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς τό «Κύριε καί Δέσποτα τῆς ζωῆς μου», τοῦ Ἁγ. Ἐφραίμ τοῦ Σύρου. Σέ αὐτήν παρακαλοῦμε τόν Θεό νά μᾶς ἀπαλλάξει ἀπό βασικά πάθη ὅπως ἡ ἀργία, ἡ περιέργεια, ἡ φιλαρχία καί ἡ ἀργολογία καί νά μᾶς δώσει πνεῦμα σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καί ἀγάπης, ἈΦΟΥ ΠΡΩΤΑ τόν ὀνομάζουμε ΚΥΡΙΟ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΤΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ. Κοιτάξτε πόσο σημαντική προϋπόθεση εἶναι αὐτή, ἡ σημαντικότερη θά ἔλεγα.

«Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργείας, φιλαρχίας καὶ ἀργολογίας μή μοι δῶς.
Πνεῦμα δὲ σωφροσύνης, ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καὶ ἀγάπης, χάρισαί μοι τῷ σῷ δούλῳ.
Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα, καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου, ὅτι εὐλογητὸς εἶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν».
Σέ αὐτή τήν προσευχή συγκεφαλαιώνονται θά ἔλεγα τά βασικά μας πάθη καί οἱ ἀντίστοιχες ἀρετές-στόχοι πού βάζουμε κατά τή διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἄν κόψουμε τόν ἐγωισμό, τήν περιέργεια, τήν ἀργολογία, τήν ἀργία, τήν κατάκριση θά ἀποκτήσουμε σωφροσύνη, ταπεινοφροσύνη, ὑπομονή καί τήν κορωνίδα τῶν ἀρετῶν τήν ἀγάπη. Τί μεγαλύτερη ὠφέλεια περιμένει κανείς ἀπό αὐτά τά κεφαλαιώδη πνευματικά δῶρα;;;

Φυσικά, ἡ προσπάθεια τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς δέν ἐξαντλεῖται μόνο σέ αὐτές τίς 40 ἡμέρες νηστείας καί προσευχῆς. Γιά νά ἔχουν ὅλα αὐτά ἀποτέλεσμα θά πρεπει νά ὑποστηρίζονται ἀπό τήν ἴδια τή ζωή μας ἐν γένει. Νά προϋπάρχει δηλ. ἕνας τρόπος ζωῆς ποὺ νά μήν ἔρχεται σέ πλήρη ἀντιθεση μέ ὅλα αὐτά καί νά μήν ὁδηγεῖ τήν ὕπαρξή μας σέ ἕναν κατακερματισμό. Δέν γίνεται κατά τή διάρκεια ὅλου τοῦ χρόνου νά ζοῦμε μέσα σέ ἕναν ἐκκοσμικευμένο χριστιανισμό καί τώρα γιά 40 μόνο μέρες νά προσπαθήσουμε νά εἰσέλθουμε σέ ἕνα διαφορετικό τρόπο ζωῆς. Θά μᾶς φανεῖ δύσκολο ἕως ἀκατόρθωτο. Θά τολμοῦσα νά πῶ ὅτι ἡ ζωή τῶν Ἁγίων εἶναι μιά συνεχής Σαρακοστή. Ἡ ζωή μας στήν ἐκκλησία εἶναι ἕνας συνεχής ἀγώνας. Ἀλλά ἐπειδή ὡς ἄνθρωποι ρέπουμε πρός τήν ἀδυναμία, τή χαλάρωση, τήν ἁμαρτία, ἡ ἐκκλησία ὡς σοφή μητέρα θέλει νά μᾶς βοηθήσει γι αὐτό τονίζει τό νόημα τῆς ἄσκησης κατά τό διάστημα τῶν 40 αυτῶν ἡμερῶν.

Σήμερα δυστυχῶς τό πολιτιστικό πλέον περιβάλλον τῆς Ἑλλάδος δέν ὑποστηρίζει τήν προσπάθεια αυτῆς τῆς Ἐκκλησίας ὄχι μόνο τή Σαρακοστή ἀλλά καί καθόλη τή διάρκεια τοῦ ἔτους. Ἔτσι φτάνουμε νά ζοῦμε ρατσισμό καί μπούλιγκ-καί κανένας δημοσιογράφος σήμερα δέν μιλάει για το θρησκευτικό μπούλινγκ-ὅταν δηλώσουμε ὅτι νηστεύουμε, ὅτι κάνουμε τό σταυρό μας ἤ ὅτι …πιστεύουμε στήν ἁγνότητα. Ἔννοιες καί ἀξίες διαχρονικές θεωροῦνται φοβερά πλέον ἀκατόρθωτες καθώς καί πολιτισμικά ἐπιβλαβεῖς μιά καί «ἐπιβραδύνουν» ἀκόμα καί τήν πρόοδο!

Συχνά ζοῦμε ὅλοι μας μιά θρησκευτική σχιζοφρένεια καθώς τέμνεται τό εἶναι μας ἀνάμεσα στό θρησκευτικό καί στό κοσμικό πού δέν μποροῦμε νά τό ἀποφύγουμε μιά καί ὅλοι μας ἀκόμα καί οἱ μοναχοί ἐμπλεκόμαστε μέ τήν κοινωνία..

Μεγάλη θά πρεπει να εἶναι ἡ ἀτομική μας προσπάθεια σέ ὅλους τούς τομεῖς. Στόν ἀγώνα ἀνεύρεσης καί δημιουργίας κατάλληλων συνθηκῶν πού θά μᾶς διευκολύνουν στόν ἀγώνα τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς. Πῶς θά συναντήσω τόν ἑαυτό μου;; Πῶς θά τόν βάλω σέ μιά σταυρική πορεία ἄν δέν στερηθῶ , ἄν δέν δημιουργήσω συνθῆκες κατάνυξης, προσευχῆς καί σιωπῆς πρῶτα στόν ἐξωτερικό μου χῶρο καί μετά στόν χῶρο τῆς καρδιᾶς μου;; Γενικά στή ζωή μας θά πρέπει νά ἀγαπήσουμε τή σιωπή, τήν ἡσυχία, τή γαλήνη. Νά ἐπιδιώξουμε τέτοιες συνθῆκες περισυλλογῆς καί ἐπαναπροσδιορισμοῦ τοῦ εἶναι μας σέ ἀντίθεση μέ τήν ἐποχή που ζοῦμε, ἡ ὁποία καλλιεργεῖ τό πνεῦμα τοῦ θορύβου, τῆς ταραχῆς καί τοῦ ἄγχους πού συνοδεύει ὠς ἀποτέλεσμα μιά ἐσωτερική ὑπαρξιακή ἀβεβαιότητα. Ὁ ἀληθινός πιστός ποτέ δέν νιώθει ἀβεβαιότητα, φόβο, ἄγχος, ἀμφιβολία. Ὅσες φορές τά νιώθουμε αὐτά ὅλοι μας καταλαβαίνουμε ὅτι καπου παρεκκλίναμε, κάτι ξεχάσαμε, κάπου ἀφήσαμε κάποια ρήματα τοῦ Εὐαγγελίου ξεχασμένα.

Ἡ Σαρακοστή εἶναι ἕνα μεγάλο ταξίδι. Ὄχι ὅμως ἕνα ταξίδι μόνο νηστείας καί τυπικῆς προσέλευσης στίς σαρακοστιανές ἀκολουθίες.
Εἶναι ἕνα ταξίδι στά βάθη τοῦ ἑαυτοῦ μας μέ τή βοήθεια αὐτῶν τῶν μέσων. Νά βρῶ τό νόημα τῆς ἀληθινῆς ζωῆς. Νά χρωματίσω μέ ἀλλαγή καί ἐπανάσταση κάθε λιμνάζοντα τόπο στό εἶναι μου που μέ καθιστᾶ ἀνάπηρο νά προχωρήσω στήν ἀνάσταση. Συνέχεια ἀκουμε γιά μάχες, ἐπαναστάσεις, διαδηλώσεις. Κανείς δέν μίλησε ποτέ ὅμως γιά τήν ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΓΙΟΤΗΤΟΣ. Ὁ Ἅγιος εἶναι ἕνας ἐπαναστάτης, ἕνας ἀντικομφορμιστής σέ μιά κοινωνία πού ἔφτασε νά πολεμᾶ τό φῶς καί νά ὑψώνει τό σκοτάδι ὡς τή μόνη ἀλήθεια.

Τί περιμένουμε ἀπό τό ταξίδι αὐτό;; Φαίνεται σκληρό, δύσκολο ἀλλά στήν οὐσία εἶναι ἕνα πνευματικό πανηγύρι πού μόνο αὐτοί πού τό ζοῦν τό νοσταλγοῦν πολύ νά τό ξαναζήσουν. Περιμένουμε τή χαρά, τήν προσευχή νά γίνει πιό ἔντονη, πιό ζεστή, περιμένουμε τή γαλήνη τῶν σκέψεών μας, περιμένουμε τόν καθαρισμό μας…Αὐτά εἶναι τά δῶρα μας πού θά τά πάρουμε ἄν κάνουμε τίς σωστές κινήσεις, ἄν κάνουμε τίς ἔξυπνες αὐτές σκέψεις πού θά μᾶς ὁδηγήσεις σέ ἀποφάσεις καί μετά σέ πράξεις.
Εὐκαιρία νά δοῦμε πόση σημασία ἔχουν τά λόγια μας. Ἕνας λόγος μπορεῖ νά μᾶς ὁδηγήσει στόν παράδεισο ἀλλά καί ἕνας λόγος νά μας καταβαραθρώσει στήν κόλαση. Δεῖγμα προσευχόμενου ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἐγκράτεια στά λόγια. Τό σεμνό ἦθος ἀκόμα καί στή χρήση τοῦ μεγαλύτερου δώρου τοῦ Θεοῦ στόν ἄνθρωπο, τοῦ δώρου τῆς ὁμιλίας.

Τό ταξίδι τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἔχει μιά ἀπεριόριστη γλύκα, μιά τρυφή ἀνέκφραστη φτάνει κανείς νά πάρει τά σωστά εἰσιτήρια καί νά ἀκολουθήσει τούς σωστούς πνευματικούς ἀερολιμενες. Νηστεύουμε ἀλλά γευόμαστε τά δάκρυα τῆς κατανύξεως, ἐγκρατευόμαστε στά λόγια ἀλλά χορταίνουμε ἀπό τόν Λόγο. Καί ἔτσι φτάνουμε τήν ἀνέσπερη νύχτα τῆς Ἀναστάσεως γεμάτοι ἀπό τήν ἀγάπη καί τό ἔλεός Του. Ξαναβρίσκουμε ἀκόμα καί τίς ὑλικές τροφές μέ τήν αἴσθηση τῆς πρωτόγνωρης γεύσης καί τῆς θεϊκῆς ἀπόλαυσης.

Τή νύχτα τῆς Ἀνάστασης πού μόνο ὅσοι πέρασαν ἀπό τόν γολγοθᾶ μποροῦν νά τή βιώσουν ἀληθινά ἐρχόμαστε φωτεινοί λαμπροφόροι ψέλνοντας:
«Ἀναστάσεως ἡμέρα λαμπρυνθῶμεν λαοί, Πάσχα Κυρίου Πάσχα. Ἐκ γάρ θανάτου πρός ζωήν καί ἐκ γῆς πρός οὐρανόν Χριστός ὁ Θεός ἡμᾶς διεβίβασεν».
Ἀναφωνοῦμε μέ χαρά «Χθές συνεθαπτόμην Σοι Χριστέ συνεγείρομαι σήμερον ἀναστάντι Σοι».

Ἰδού τό μεγάλο λοιπόν ὄφελος! Ἡ βίωση τοῦ οὐρανοῦ ἤδη ἀπό αὐτή τή ζωή. Ὄντες θνητοί γινόμαστε ἀθάνατοι.
Τί πλέον θέλουμε;; Ἰδού τό μεγάλο ὄφελος τῆς τήρησης τῶν κανονων: Ἡ βίωση τῆς ἀθανασίας ἤδη ἀπό ἐδῶ στή γῆ!! Ὄντες θνητοί τῶ σώματι γινόμαστε ἀθάνατοι στό πνεῦμα καί τολμῶ νά πῶ ὅτι καί τό σῶμα μας ἀποκτᾶ αἰσθήσεις ἀὑλοτητος. Πολυωρες ἀκολουθίες πού τίς παρακολουθοῦμε χωρίς ἴχνος κούρασης!!! Νηστεία χωρίς ἀδημονία! Καί τόσες θυσίες πού ἀντί νά καταπονοῦν τό σῶμα τό δυναμώνουν. Ἔχουμε γεύση ἀθανασίας καί στό σῶμα κάτι πού ἡ σύγχρονη ἰατρική τό ἐπικροτεῖ ἐφόσον εἶναι ἀποδεδειγμένο καί ἰατρικά πόση ωφέλεια ἐπιφέρει ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή ὡς ἀποτοξίνωση στόν ὀργανισμό μας.

Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστή ἀποτελεῖ κατά τήν ταπεινή μου γνώμη τό μεγαλύτερο καί ἀποτελεσματικότερο ψυχοφάρμακο πού δύναται νά μᾶς καταστήσει δυνατούς καί ἀκμαίους ψυχῃ τε καί σώματι… Παρόλο πού ἡ περίοδος αὐτή χαρακτηρίζεται ἀπό πένθος καί ἄσκηση ἐντούτοις μέσα της κρύβει ἀένναο χαρά, καί μᾶς προετοιμάζει γιά τήν ἀτελεύτητο χαρά κάτι πού λείπει ἀπό τίς ζωές μας παρόλο πού λεγόμαστε χριστιανοί, ἐκκλησιαζόμαστε, κοινωνοῦμε ἀλλά στήν οὐσία δέν ζοῦμε τό βασικό γνώρισμα τῆς ἀληθινῆς ἐν Χριστῶ ζωῆς, τή χαρά.

Ἄς εὐχηθοῦμε καί φέτος νά μᾶς ἀξιώσει ὁ Θεός νά διαπεράσουμε τήν ἔρημο τῶν παθῶν, μέ τή βοήθεια τῆς παθοκτόνου νηστείας καί νά ξαναγεννηθοῦμε τό βράδυ τῆς Ἀναστάσεως λαμπροφόροι καί κεκαθαρμένοι.
Νά εὐχηθοῦμε νά κρατήσουμε τό φῶς αὐτό ὡς τό μόνο ὅπλο μας στίς ἀντιξοότητες καί στόν Ἁγιοκτόνο πιά τρόπο ζωῆς στίς σύγχρονες κοινωνίες.
Καλή Σαρακοστή!
Καλόν ἀγώνα!
Συγχωρέστε με!
Εὐλογεῖτε!

Ὁμιλία πού ἐκφωνήθηκε ἀπό τή γερόντισσα Σωφρονία στό παρεκκλήσιον τοῦ ΑΓ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΑ (2019)