Advertisements
ΟΡΘΟΔΟΞΑ ΘΕΜΑΤΑ

Τι συνέβει όταν σκοτίστηκε ο νους των ανθρώπων

Τι συνέβει όταν σκοτίστηκε ο νους των ανθρώπων
Μέγας Αθανάσιος: Όταν σκοτίστηκε ο νους των ανθρώπων, εξ αιτίας των παθών, απέδωσαν τιμές θεών σε αγάλματα και ξόανα, ανθρώπων, ζώων, ερπετών, ιχθύων και πτηνών

Διότι δια της γλυπτικής, ποια άλλη μορφή τους δίνουν παρά την μορφή ανδρών και γυναικών και ακόμη την μορφή όντων κατώτερων από αυτούς και μη λογικών εκ φύσεως, παντός είδους πτηνών, ήμερων και αγρίων, τετράποδων και ερπετών, όσα περιέχει ή ξηρά και η θάλασσα και όλα τα ύδατα γενικά [1];

Διότι οι άνθρωποι αφού περιέπεσαν στον παραλογισμό των παθών και δεν έβλεπαν πλέον τίποτε άλλο παρά ηδονές και σαρκικές επιθυμίες, επειδή είχαν τον νου τους σ’ αυτά τα μη λογικά, με μη λογικά αναπαρέστησαν και το θείο συμφώνως προς την ποικιλία των παθών τους, και παρουσίασαν δια γλυπτών πολλούς θεούς.

Έχουν λοιπόν παραστάσεις τετραπόδων, ερπετών και πετεινών, όπως λέει και ο ερμηνευτής της θείας και αληθούς ευσεβείας· «Ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία· φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν, καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν. Διὸ καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν καρδιῶν αὐτῶν εἰς ἀκαθαρσίαν τοῦ ἀτιμάζεσθαι τὰ σώματα αὐτῶν ἐν αὑτοῖς, οἵτινες μετήλλαξαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει, καὶ ἐσεβάσθησαν καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα, ὅς ἐστιν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν. Διὰ τοῦτο παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς εἰς πάθη ἀτιμίας» (Ρωμ. 1, 21-26).

Αφού λοιπόν πρώτα προσβλήθηκε η ψυχή τους από τις ανόητες ηδονές, όπως είπα προηγουμένως, κατέπεσαν στην ειδωλολατρία. Εν συνεχεία μετά την πτώση επιτράπηκε από τον Θεό τον οποίο αποστράφηκαν, να κυλιούνται στα πάθη και να απεικονίζουν τον Θεό, τον Πατέρα του Λόγου, με άλογα.
Σχετικώς με αυτά οι λεγόμενοι φιλόσοφοι και επιστήμονες των ειδωλολατρών, όταν μεν κατηγορούνται, δεν αρνούνται ότι οι παρουσιαζόμενοι ως θεοί είναι μορφές και τύποι ανθρώπων και κτηνών· όταν δε απολογούνται, λένε ότι έχουν τα ομοιώματα, για να τους απαντά το θείο δια μέσου αυτών και να τους εμφανίζεται· διότι, λένε, δεν είναι δυνατόν αλλιώς να γνωρίσουν τον ίδιο τον αόρατο, παρά μόνο με τα τέτοια αγάλματα και τις τελετές.

Εκείνοι δε που είναι ακόμη φιλοσοφώτεροι απ’ αυτούς και νομίζουν ότι λένε περισσότερο βαθυστόχαστα πράγματα, ισχυρίζονται ότι τα ομοιώματα κατασκευάσθηκαν και ζωγραφήθηκαν, για να επικαλούνται δι’ αυτών και να εμφανίζονται θείοι άγγελοι και θείες δυνάμεις, ώστε εμφανιζόμενοι δια μέσου αυτών να τους διδάσκουν την γνώση του Θεού. Και λένε ότι αυτά είναι για τους ανθρώπους ένα είδος γραμμάτων [2], τα οποία διαβάζοντας οι άνθρωποι δύνανται να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τον Θεό, δια της εμφανίσεως των θείων αγγέλων που γίνεται δια μέσου αυτών.

Αυτά βέβαια εκείνοι έτσι τα μυθολογούν· διότι ασφαλώς δεν θεολογούν· μη γένοιτο. Αν όμως κανείς εξετάσει επιμελώς αυτό που λένε, θα βρει ότι και η θεωρία τους δεν είναι λιγότερο ψευδής από την θεωρία των άλλων που εξετάσθηκαν προηγουμένως.

[1].  «Πρὸς γὰρ ξοάνοις καὶ ἀγάλμασιν ἔτι καὶ ζῷα ἄλογα παραγηόχασιν εἰς θεῶν τιμάς, ταύρους καὶ κριούς καὶ τράγους… Νυνὶ δὲ προσυπερβάλλοντες καὶ τῶν ἀνημέρων ζώων τὰ ἀγριώτατα καὶ ἀτιθασώτατα, λέοντας καὶ κροκοδείλους καὶ ἑρπετῶν τὴν ἰοβόλον ἀσπίδα γεραίρουσιν ἱερεῖς καὶ τεμένεσι θυσίαις τε καὶ πανηγύρεσι καὶ πομπαῖς καὶ τοῖς παραπλησίοις… Πολλὰ μέντοι καὶ ἄλλα ζῷα, κύνας, αιλούρους, λύκους τε καὶ πτηνά, ἴβιδας καὶ ἱέρακας, καὶ πάλιν ἰχθύων ἢ ὅλα τὰ σώματα ἢ μέρη τούτων εκτεθειώκασιν. ὧν τί ἄν γένοιτο καταγελαστότερον; καὶ δὴ τῶν ξένων οἱ πρῶτοι εἰς Αἴγυπτον ἀφικόμενοι, πρὶν ἂν τὸν ἐγχώριον τύφον εἰσοικίσασθαι ταῖς διανοίαις, εκθνήσκουσι χλευάζοντες» Φίλων, Δέκ. λόγ., 76-80.

«Όφεις, κροκόδειλοι, άλλα κτήνη, πτηνά, ιχθύες λατρεύονται εν Αίγυπτο. Και αν κανείς φονεύσει ένα τέτοιο ζώο, καταδικάζεται σε θάνατο» Minucius Felix, Oct., 28.
Ότι γίνεται σήμερα στις Ινδίες με τις αγελάδες. Βλ. και Κλήμεντα Αλ., Προτρ., 2 ΒΕΠ 7, 36.
[2]. Επειδή το «γράφω» (= χαράσσω) σήμαινε αρχικά «ζωγραφώ», γι’ αυτό έλεγαν την ζωγραφιά «γράμμα».

Αθανάσιου Αλεξανδρείας του Μεγάλου, Άπαντα τα έργα. 1. Απολογητικά. Λόγος Α΄. Κατά ειδώλων.
Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας (ΕΠΕ). Πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς». Θεσσαλονίκη, 1973.