Advertisements
Advertisements
Νηστεία

Όσιος Παΐσιος Βελιτσκόφσκυ: Αυτή είναι η βασιλική οδός της διατροφής

Νηστεία
Τρίτη αρετή είναι η νηστεία. Νηστεία λέγοντας εννοώ το να τρώει κανείς λίγο και μια φορά την ημέρα.
Advertisements

Τρίτη αρετή είναι η νηστεία. Νηστεία λέγοντας εννοώ το να τρώει κανείς λίγο και μια φορά την ημέρα. Να έχει για τροφή ψωμί κι αλάτι, και για ποτό νεράκι από τις πηγές.

Advertisements

Να σηκώνεται, τέλος, από το τραπέζι πριν χορτάσει. Αυτή είναι η βασιλική οδός της διατροφής και πολλοί έχουν σωθεί ακολουθώντας την, όπως μας έχουν πει και οι άγιοι Πατέρες.

Δεν μπορεί πάντα ένας άνθρωπος να μένει νηστικός για μια, δυο, τρεις, τέσσερις, πέντε μέρες ή και για μια βδομάδα. Μπορεί όμως πάντα να κάνει τούτο: Να τρώει κάθε μέρα ψωμί και να πίνει νερό μόνο που πρέπει, αφού φάει, να νιώθει λίγο πεινασμένος ακόμα. Έτσι το σώμα θα πειθαρχεί στο πνεύμα, θα μπορεί να επιδίδεται σε ασκητικούς αγώνες και θα είναι ευαίσθητο στις νοερές κινήσεις. Μ΄ αυτό τον τρόπο τα σωματικά πάθη θα κατανικηθούν. Η απόλυτη νηστεία δεν μπορεί να καταστείλει τα σωματικά πάθη τόσο, όσο η λιτή διατροφή.

Μερικοί νηστεύουν για λίγο και μετά ρίχνονται με βουλιμία στα φαγητά. Αρχίζουν πρώτα νηστεία που ξεπερνάει τις δυνάμεις τους και επιδίδονται συνάμα σε σκληρούς αγώνες. Έτσι όμως αδυνατίζουν από την έλλειψη μέτρου και την υπερβολή του κόπου, και ζητούν έπειτα πλούσια φαγητά και ανάπαυση για να δυναμώσουν το σώμα τους.

Μ΄ αυτή την τακτική δεν κάνουμε τίποτε άλλο παρά να γκρεμίζουμε ότι χτίζουμε, αφού το σώμα, έχοντας λιώσει από τη νηστεία, λαχταράει δυναμωτικές τροφές και ζητάει παρηγορία. Και οι δυνατές τροφές είναι που ξεσηκώνουν πάλι τα πάθη.

Αν όμως βάλει κανείς κάποιο μέτρο, καθορίζοντας την ποσότητα – μικρή, οπωσδήποτε – που θα τρώει κάθε μέρα, θα ωφεληθεί πολύ.
Σχετικά, πάντως, με την ποσότητα της τροφής, ας τρώει κανείς όσο του είναι αναγκαίο για να διατηρεί τις δυνάμεις του. Αν αυτό κάνει, θα μπορεί να εκτελεί οποιαδήποτε πνευματική εργασία. Αν όμως νηστεύει περισσότερο από την αντοχή του, κάποια στιγμή αναπόφευκτα θα εγκαταλείψει τον αγώνα και θα παραδοθεί στην αδράνεια και τη ραθυμία.

Η άσκηση που γίνεται με μέτρο, είναι ανεκτίμητη. Πολλοί, άλλωστε, από τους μεγάλους Πατέρες έτρωγαν μετρημένα. Και γενικά, έκαναν το κάθε τι όποτε, όπως και όσο έπρεπε. Όλα σύμφωνα με μια καθορισμένη αρχή, χωρίς ακρότητες στους ασκητικούς κόπους, αλλά ούτε και στην ικανοποίηση των αναγκών του σώματος, ή στην απόκτηση υλικών αγαθών. Έτσι λοιπόν οι άγιοι Πατέρες δεν μας παραγγέλλουν να νηστεύουμε πάνω από τη δύναμη μας και να εξασθενήσουμε.

Όρισε σαν κανόνα να τρως κάθε μέρα. Έτσι η εγκράτεια σου θα έχει μεγαλύτερη σταθερότητα. Γιατί αν νηστέψεις περισσότερο, πως θα συγκρατηθείς αργότερα, ώστε να μη φας κανονικά ή και περισσότερο από το κανονικό; Δεν θα μπορέσεις με κανένα τρόπο. Τέτοιες ακρότητες τις κάνουν οι αρχάριοι, είτε από κενοδοξία είτε από άγνοια.
Η εγκράτεια όμως είναι μια αρετή, που στοχεύει στην καθυπόταξη της σάρκας. Η νηστεία παραδόθηκε στον άνθρωπο ως μέσο για τη διατήρηση της αγνείας του σώματος, για τη φύλαξη του από τους ακάθαρτους λογισμούς και τη σαρκική εμπάθεια.

Όπως είπαμε, η καθημερινή και μετρημένη διατροφή οδηγεί με ασφάλεια στην τελειότητα. Και όσοι τρώνε κάθε μέρα σε συγκεκριμένη ώρα, δεν έχουν φόβο να πέσουν και να βλάψουν την ψυχή τους. Αυτούς τους ανθρώπους μακαρίζει ο άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης σε μια Κατήχηση του, στην Παρασκευή της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών, όπου, για να θεμελιώσει τα λόγια του, αναφέρεται στους θεοφόρους Πατέρες και στον ίδιο τον Κύριο. Έτσι λοιπόν πρέπει να κάνουμε κι εμείς.

Ο Κύριος, βέβαια, αποδύθηκε σε μια πολύ μακρά νηστεία, όπως έκαναν άλλωστε και ο Μωυσής και ο Ηλίας, αλλά μόνο μία φορά. Και άλλοι, όταν θέλησαν να ικετεύσουν για κάτι σπουδαίο τον Πλάστη μας, νήστεψαν πολύ. Πάντοτε όμως σε συμφωνία με τους φυσικούς νόμους και τη διδασκαλία των αγίων Γραφών.

Από τους βίους των αγίων, από την επίγεια ζωή του Χριστού και από τις υποθήκες εκείνων που έζησαν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, γίνεται φανερό, ότι είναι καλό και ωφέλιμο να είμαστε πάντοτε πρόθυμοι για ασκητικούς αγώνες, να εργαζόμαστε και να υπομένουμε. Δεν πρέπει όμως να καταπονούμε τόσο πολύ το σώμα, ώστε να το φέρουμε σε κατάσταση εξουθενώσεως.

Αν είσαι νέος και η σάρκα σου πυρώνεται, να εγκρατεύεσαι πολύ. Αν όμως το σώμα σου είναι αδύνατο, πρέπει να τρως λίγο ή και αρκετά. Δες και κρίνε τι μπορείς να κάνεις, έχοντας ως μέτρο τις δυνατότητες σου. Γιατί ο καθένας έχει ένα μέτρο και έναν εσωτερικό οδηγό, τη συνείδηση του. Δεν μπορούν όλοι ν’ ακολουθήσουν τον ίδιο κανόνα ούτε την ίδια ασκητική ζωή, γιατί άλλοι είναι δυνατοί και άλλοι αδύνατοι· άλλοι είναι σαν το σίδερο, άλλοι σαν τον χαλκό και άλλοι σαν το κερί.

Έτσι λοιπόν βρες το δικό σου σωστό μέτρο, και τρώγε από μια φορά κάθε μέρα, εκτός από τα Σάββατα, τις Κυριακές και τις μεγάλες εορτές, οπότε θα τρως δυο φορές. Η μετρημένη και λογική νηστεία είναι το θεμέλιο και η απαρχή όλων των αρετών.

Πολέμησε το κακό όπως πολεμάει κανείς ένα λιοντάρι ή ένα φαρμακερό φίδι – μέσα στα πλαίσια πάντοτε της σωματικής σου αδυναμίας και της πνευματικής σου πτωχείας.

Αν θέλεις να κρατήσεις το νου σου καθαρό από ακάθαρτους λογισμούς, πρέπει να κάνεις και το σώμα σου καθαρό με τη νηστεία.
Προπαντός αν είσαι ιερέας, δεν μπορείς να μη νηστεύεις. Όσο απαραίτητο είναι ν’ αναπνέεις, άλλο τόσο και να νηστεύεις.
Από τη στιγμή που τα αποτελέσματα της νηστείας θα επιδράσουν στην ψυχή, θα σκοτώσουν εντελώς την αμαρτία, που φωλιάζει μέσα της.

Η νηστεία*
* (Οι υποδείξεις του οσίου αφορούν βασικά τους ασκητές-ησυχαστές. Οι κοινοβιάτες μοναχοί και οι κοσμικοί οφείλουν ν’ ακολουθούν αντίστοιχα τη διατροφή του κοινοβίου και τον κανόνα νηστείας που τους ορίζει ο πνευματικός τους).

Όσιος Παΐσιος Βελιτσκόφκυ. Κρίνα του αγρού.
εκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός 2012.