Δείτε τις προσφορές μας
Ελλάδα

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Δημητρίου Στομίου Λαρίσης

Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Δημητρίου Στομίου Λαρίσης
Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Δημητρίου Στομίου Λαρίσης είναι βυζαντινό μοναστήρι στον Κίσσαβο, κοντά στην κωμόπολη Στόμιο Λάρισας.
Προσφορές σε Εκκλησιαστικά & είδη για το σπίτι

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Δημητρίου Στομίου Λαρίσης είναι βυζαντινό μοναστήρι στον Κίσσαβο, κοντά στην κωμόπολη Στόμιο Λάρισας. Ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό και η πλήρης ονομασία του είναι Κομνήνειος Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου & Αγίου Δημητρίου (Παναγία του Κομνηνείου ή Οικονομείου).

Το μοναστήρι της Παναγίας του Οικονομείου, γνωστό και ως Μονή του Αγίου Δημητρίου, βρίσκεται στην ανατολική δασώδη πλευρά της Όσσας μεταξύ των κωμοπόλεων Στομίου και Καρύτσας. Όπως μαρτυρείται από τα υπάρχοντα αρχαιολογικά λείψανα, στη θέση του μοναστηριού προϋπήρχε αρχαίος ειδωλολατρικός ναός αφιερωμένος σε άγνωστη θεότητα. Κατά την υπόθεση των Ζ. Εσφιγμενίτη και Ν. Γεωργιάδη το αρχαίο ιερό ανήκε στον Ποσειδώνα Πετραίον τον οποίο τιμούσαν και γιόρταζαν οι Θεσσαλοί σε ανάμνηση του μεγάλου σεισμού που διαχώρισε την Όσσα από τον Όλυμπο, έργο αποδιδόμενο στον Ποσειδώνα.

Στην ίδια θέση του αρχαίου ιερού οικοδομήθηκε κατά τον ΄Δ και Έ μ.Χ. αιώνα μια βυζαντινή εκκλησία. Ο Γάλλος περιηγητής Μεζιέρ όταν επισκέφτηκε το μοναστήρι το 1852 πληροφορήθηκε από τον γέροντα ηγούμενο της Μονής ότι σύμφωνα με την παράδοση, το μοναστήρι είχε ιδρυθεί κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού (527-556μ.Χ.). Την Ίδια πληροφορία έδωσε και ο ηγούμενος Ζαχαρίας ο οποίος έζησε εκεί 54 και πλέον χρόνια και στον Ρώσο αρχιμανδρίτη Πόρφυρο Ουσπένσκη που επισκέφτηκε το μοναστήρι το 1859. Η πληροφορία μπορεί να είναι αληθής. Εν τούτοις η Μονή φέρει από παλιά την ονομασία Κομνήνειον, ένδειξη κατά τον επίσκοπο Πλαταμώνα Αμβρόσιο, ότι είναι «ίδρυμα της Βασιλικής Οικογενείας των Κομνηνών».

Στη διάρκεια της δυναστείας των Κομνηνών πρέπει να ιδρύθηκε η μεγαλοπρεπής βασιλική μονή στη θέση του προϋπάρχοντος μικρού βυζαντινού ναού. Ο Κομνήνειος ναός ήταν ευρέων διαστάσεων (26*16μ.) του τύπου τρίκογχου σταυροειδούς, με τέσσερα παρεκκλήσια στις τέσσερις γωνίες που συνδεόταν αρχιτεκτονικά με το όλο οικοδόμημα. Τόσο ο αρχιτεκτονικός τύπος των τεσσάρων παρεκκλησιών όσο και η εξωτερική επιμελής τοιχοδομία, που αποτελείται από πλίνθους και λαξευτούς λίθους τοποθετημένους εναλλάξ στις ζώνες, αποτελούν σπάνια περίπτωση υψηλής αρχιτεκτονικής κατασκευής.

Το Μοναστήρι φέρει και την ονομασία Οικονομείον ή Οικονομείο, πιθανώς από το όνομα του διαλυθέντος κατά την 10ετία του 1860 μικρού οικισμού Οικονομείο, που υπήρχε εκεί κοντά όπου διέμενε ο οικονόμος της Μονής. Επίσης η Μονή, που είναι αφιερωμένη στην Παναγία Θεοτόκο ονομάζεται και Μονή του Αγίου Δημητρίου. Κατά τον Ουσπένσκη η μετονομασία αυτή ίσως να έγινε κατά το 1578 από τους εγκατασταθέντες εκεί μοναχούς που έφτασαν εκεί από κάποιο άλλο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου. Ο ίδιος επισκέπτης το 1859, λέει ότι είδε εκεί ένα Ευαγγέλιο που θεωρήθηκε ότι ανήκε στον μητροπολίτη Λαρίσης Αχίλλειο, πάνω στο οποίο ο επίσκοπος Πλαταμώνα Διονύσιος έγραψε το 1583 ότι «αυτό ανήκει στο Οικονομείο, τη Μονή του Αγίου Δημητρίου». Αυτή είναι ίσως η πιο παλαιά μαρτυρία για την ονομασία του Αγίου Δημητρίου.

Όσον αφορά το περίφημο αυτό τετραβάγγελο, η παράδοση έλεγε ότι ανήκε στον Άγιο Αχίλλειο μητροπολίτη Λαρίσης που είχε μετάσχει στην Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 325 μ.Χ. Ήταν γραμμένο σε περγαμηνή με χρυσά γράμματα με λεπτότητα, στολισμένο με μικρογραφίες και σχόλια στα περιθώρια. Ο Μεζιέρ που όπως λέει έφυγε από το μοναστήρι με 15 χειρόγραφους κώδικες και άλλα 20 έντυπα, λυπήθηκε γιατί δεν μπόρεσε να αποκτήσει το Ευαγγέλιο αυτό, επειδή ο μοναχός του ζητούσε το λιγότερο 4.000 τουρκικά πιάστρα για να του το δώσει. Άλλα και ο άλλος επισκέπτης, ο Ουσπένσκη, λέει ότι στο μοναστήρι τον έφερε η φήμη για το Ευαγγέλιο του Αγίου Αχίλλειου που φυλασσόταν εκεί και το οποίο πράγματι είδε. Δηλαδή ο άνθρωπος ξεκίνησε από την Λάρισα και διήνυσε μια απόσταση και με γαϊδουράκι με στόχο το Ευαγγέλιο. Τελικά το Ευαγγέλιο αυτό δεν γλίτωσε από τους περιφερόμενους αγύρτες και τα παζαρέματα του επιλήσμονος μοναχού.

Το μοναστήρι, σύμφωνα με τις πληροφορίες του πρωτονοτάριου του Πατριαρχείου Κων/πόλεως Θ. Ζυγομάλη είχε 300 μοναχούς. Ο Ζυγομάλης επισκέφθηκε κατά τα έτη 1576 – 1577 τα μοναστήρια με εντολή του Πατριάρχη Κων/πόλεως να εισπράξει τα οφειλόμενα από τα μοναστήρια πατριαρχικά δικαιώματα. Όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη έγραψε διάφορες επιστολές με πληροφορίες για τα Μοναστήρια. Για το μοναστήρι «Παναγιά του Οικονομείου» λέει ότι είχε 300 μοναχούς. Η στέγαση τόσων μοναχών προϋποθέτει την ύπαρξη ανάλογων χώρων και ίσως αυτό να εννοεί το αναφερόμενο υπό του Ι. Λεονάδρου «κάτωθεν του μοναστηριού τούτου ευρίσκοντο διάφορα ερείπια αρχαίων μοναστηριών».

Πρέπει όμως να λάβουμε υπ’ όψιν ότι στην ίδια περιοχή παραθαλασσίως, ανακαλύφτηκαν τάφοι του 6ου π.Χ. αιώνα που ανήκαν προφανώς στην αρχαία πόλη των Ευρυμενών. Δηλαδή η περιοχή έχει κατοικηθεί και παλιότερα. Η μονή καταστράφηκε κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας και ιδίως στα χρόνια της επαναστάσεως του 1821. Άλλα, ακόμα χειρότερα συνέβησαν κατά το 1868, όταν πυρπολήθηκε από τον παράφρονα ηγούμενο της μονής και αρπάχτηκε όλη η κτηματική και κινητή περιουσία της. Τότε χάθηκαν και τα τελευταία πολύτιμα κειμήλια και καταστράφηκε το αρχείο και η πλούσια βιβλιοθήκη. Μερικά από τα σπάνια αυτά χειρόγραφα πουλήθηκαν σε ευτελή τιμή σε γυρολόγους και αρχαιοκάπηλους, όπως στο Γάλλο Μεζιέρ και τώρα βρίσκονται στην Εθνική βιβλιοθήκη των Παρισίων. Η έρευνα στο μέλλον σε Ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες ίσως εντοπίσει στοιχεία τα οποία θα φωτίσουν την ιστορία της ιεράς Μονής.

Το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου ευρισκόμενο σε δασώδη περιοχή αποτελούσε ασφαλές καταφύγιο για τους κατατρεγμένους Έλληνες κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Οι Τούρκοι σπάνια πλησίαζαν την περιοχή και μόνο με μεγάλη δύναμη στρατού ανέβαιναν μέχρι το μοναστήρι. Στα χρόνια της Επαναστάσεως του 1821 το μοναστήρι προσέφερε σημαντικές υπηρεσίες στους μαχόμενους κλεφταρματωλούς. Τότε έγιναν αλλεπάλληλες επιδρομές των Τούρκων οι οποίοι κατέστρεψαν πολλά κειμήλια και χειρόγραφους κώδικες της βιβλιοθήκης. Το πυκνό δάσος με την οργιώδη βλάστηση, καθιστούσε την περιοχή άβατη για τις τουρκικές αρχές. Εκεί κατέφυγαν με καΐκια οι διαφυγούσες οικογένειες από την ανθρωποσφαγή της Χίου το 1822. Δύο από τα καΐκια που κατόρθωσαν να διαφύγουν από την σφαγή της Χίου (σφάχτηκαν τότε 30.000 γυναικόπαιδα), διέσχισαν το Αιγαίο Πέλαγος και βγήκαν στον όρμο του Στομίου. Από εκεί, οι οικογένειες που διασώθηκαν ανηφόρισαν και εγκαταστάθηκαν μέσα στο πυκνό δάσος.

Αλλά και μετά την επανάσταση του 1821 το μοναστήρι συνέχισε την προσφορά του στον αγώνα κατά των Τούρκων. Γι’ αυτό εθεωρείτο πάντα ύποπτο από τις τουρκικές αρχές. Έτσι, βλέπουμε να περικυκλώνεται τον Ιούνιο του 1831 από τον Χασάν Αγά με 500 στρατιώτες αναζητώντας τους κλέφτες.

Η μονή καταστράφηκε από πυρκαγιά το 1881 και αφέθηκε ερειπωμένη. Το καθολικό αναστηλώθηκε από την 7η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων στα πλαίσια του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.

Τώρα, δίπλα στο χώρο της αρχαίας μονής έχει ανεγερθεί το νέο μοναστήρι που οργάνωσε ο Αρχιμανδρίτης Αθανάσιος Μυτιληναίος.

*Ο Αρχιμανδρίτης π. Αθανάσιος Μυτιληναίος, Καθηγούμενος της Ι. Μ. Κομνηνείου- Στομίου Λαρίσης υπήρξε ένας από τους πιο διακεκριμένους και δημοφιλέστερους Ορθόδοξους ομιλητές του 20ου αιώνος.

Ο Αρχιμανδρίτης π. Αθανάσιος Μυτιληναίος γεννήθηκε το 1927 στην Κηφισιά. Ο πατέρας του Γεώργιος καταγόταν από τη Μυτιλήνη και η μητέρα του Ευφροσύνη από τη Σάμο. Η αδελφή του ονομαζόταν Γραμματική. Η μητέρα του έζησε τη μικρασιατική καταστροφή, καθώς την εποχή εκείνη βρισκόταν στη Σμύρνη για εργασία, και ήρθε στην Ελλάδα ως πρόσφυγας.

Ο πόλεμος του 1940 τον βρήκε στο Οκτατάξιο Γυμνάσιο Αμαρουσίου, ένα σχολείο που του προσέφερε πολλές γνώσεις για την εποχή του.

Οι γονείς του, αν και ολιγογράμματοι, διέθεταν πλούσια πνευματικότητα, την οποία και μετέδωσαν τόσο στον Αθανάσιο όσο και στην αδελφή του Γραμματική. Ο Αθανάσιος μελετούσε το λόγο του Θεού «εξ απαλών ονύχων», οργάνωνε συμμελέτες Αγίας Γραφής, κήρυττε το λόγο του Θεού στις φυλακές εφήβων Αβέρωφ και στο Τζάννειο Ορφανοτροφείο. Άκουγε κηρύγματα από φημισμένους κατηχητές, όπως τους Ι. Κολιτσάρα, Π. Τρεμπέλα, Καρμίρη, κ.α. Επίσης, έδειχνε έντονο ενδιαφέρον για τη λεγόμενη κοσμική γνώση, αγαπούσε τη φιλοσοφία, τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την κλασική μουσική, τη φύση, τις θετικές επιστήμες. Υστερα από μία αποτυχημένη προσπάθεια να εισαχθεί στη Σχολή της Ανωτάτης Εμπορικής, αποφάσισε να σπουδάσει Ραδιοηλεκτρολογία.

Το 1950 υπηρέτησε ως σμηνίτης στην Αεροπορία, ενώ ταυτόχρονα σπούδαζε. Το 1960, όταν εξελέγη Μητροπολίτης Λαρίσης ο εφημέριος της ενορίας του π. Ιάκωβος Σχίζας, ο Αθανάσιος, ύστερα από έντονη περισυλλογή και προσευχή και με την ευλογία του πατέρα του, ακολούθησε την ιερατική κλίση και εκάρη μοναχός από τον ίδιο το Μητροπολίτη και ακολούθως χειροτονήθηκε ιερέας.
Το 1960 έρχεται στη Λάρισα μαζί με το Μητροπολίτη Ιάκωβο και εργάζεται για μία δεκαετία ως βοηθός ιεροκήρυκας γυρίζοντας από χωριό σε χωριό. Το 1970 αποσύρεται στην Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Κομνηνείου) Στομίου Λαρίσης, την οποία οργανώνει και επανδρώνει με νέα αδελφότητα. Ακούραστος συνεχίζει το κηρυκτικό και εξομολογητικό του έργο, τόσο στην Ιερά Μονή όσο και στην πόλη της Λάρισας.


Στις 23 Μαίου 2006, ύστερα από μακρά δοκιμασία της υγείας του, ο Αρχιμανδρίτης π. Αθανάσιος Μυτιληναίος εκοιμήθη σε ηλικία 79 ετών.
Αγάπησε και υπηρέτησε εφ᾽ όρου ζωής με πάθος και άφθονο ζήλο το λόγο του Θεού, αφήνοντας ως ιερή παρακαταθήκη μία μοναδική συλλογή για την εποχή μας αναρίθμητων κηρυκτικών ομιλιών!*(Παντελής Γκίνης).

Κοινοποιώντας μας βοηθάτε

Evagelidis

Καραμανλής – Εκκλησιαστικά